Coğrafya

Türkiye’de İklim Tipleri ve Özellikleri

Ülkemizde Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim olmak üzere üç tip iklim görülmektedir. Ancak matematik konumu itibarıyla genel olarak Akdeniz iklimi hakimdir. Türkiye’nin iklim tipleri ve özellikleri şu şekilde anlatılmaktadır…

İklim bir yerde uzun süre boyunca gözlenen, sıcaklık, hava, nem, basınç gibi meteorolojik olayların ortalamasıdır. Dünya üzerinde çeşitli iklim tipleri görülmektedir. O yerin enlemine, yer şekillerine ve yükseltisine bağlıdır. Bu faktörlere bağlı olarak her bölgenin farklı bir iklim yapısı oluşmuştur.

Türkiye ılıman kuşak ile subtropikal iklim kuşakları arasında yer almaktadır. Bulunduğu coğrafi konum dolayısıyla Türkiye’de farklı yer şekilleri ve farklı iklim tipleri oluşmuştur. Kıyılarda denizlerin etkisiyle daha ılıman bir iklim hakim olurken, iç kesimlerde daha karasal bir iklim görülmektedir.

Özellikle yüksek dağların olduğu iç kesimlerde, dağların uzanışı denizlerin etkisinin buralara ulaşmasını engellemiştir. Birçok ülkeye oranla iklim çeşitliliğinde şanslı konuma sahip olan Türkiye’de başlıca 3 çeşit iklim tipi görülmektedir. Bunlar; akdeniz iklimi, karasal iklim ve karadeniz iklimidir.

İklim Nedir?

iklim_hakkinda

Bir ülke veya geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca değişmeyen hava şartlarının ortalaması iklim olarak tanımlanmaktadır. Hava durumu kısa bir zaman periyodundaki değişimleri ifade ederken, iklim bunun daha uzun zamana yayılmış ve ortalaması alınmış değerlerdir.

Bir bölgenin iklimi; oranın yağış rejimine, yer şekillerine, yükseltisine, enlemine ve denizlere olan uzaklığına göre değişiklik göstermektedir. Sınıflandırması da yağış rejimine ve sıcaklığa bakılarak yapılmaktadır. Bu bilimle uğraşan ve iklimi inceleyen bilim dalına klimatoloji adı verilmektedir.

İklim başlı başına incelenmesi gereken ve üzerinde durulması gereken bir konudur. Çünkü bir bölgeye yapılacak yatırımlar, tarımsal faaliyetler, barınma, yaşama ve güvenlik gibi daha birçok durum buna bağlı olarak şekillenmektedir. Eğer o bölgenin genel iklimini bilirseniz, sosyo-ekonomik aktiviteleri ve faaliyetleri de bu doğrultuda yapar ve sonradan hayal kırıklığı yaşamazsınız.

İklimi meydana getiren unsurlar; deniz-buz, kara-deniz, deniz-hava etkileşimleri ile insan aktiviteleri, volkanik gazlar, arazi kullanımı ve sera gazları gibi faktörlerdir. Bunların bir tanesi tek başına iklimi değiştirmeye yetmez. Ancak hepsi bir araya geldiğinde, genel hava şartları üzerinde belirleyici olmaktadır.

Türkiye’de Görülen İklim Tipleri Nelerdir?

Ülkemiz hem matematik hem de özel konumu sebebiyle çeşitli iklim tiplerini bünyesinde barındırmaktadır. Ana hatlarıyla üç çeşit iklim görülmektedir.

Akdeniz İklimi

akdeniz_iklimi

Sadece Akdeniz kıyılarında görülen iklim tipiymiş gibi görünse de Ege ve Marmara kıyılarında da görülen bir iklimdir. Yaz ayları fazlasıyla sıcak ve kurak geçer. Kış aylarında ise sert ve soğuk günler görülmez.

Genel olarak ılık ve hafif yağışlı bir iklim tipidir. Doğal olarak alabileceği maksimum yağışı kış aylarında alır. Akdeniz iklimi görülen bir bölgede yaz ayları ve kış ayları arasında ciddi farklılıklar yaşanır. Bu iklim tipinde günlük sıcaklık farkı fazla değildir. Yıllık sıcaklık ortalaması 18 °C’nin üzerindedir.

Ocak aylarında sıcaklık 10 °C’lerde seyrederken; Temmuz ayında 30°C’nin üzerine çıkmaktadır. Aslen Akdeniz kıyılarında görülen iklim tipi olmasına rağmen Ege Bölgesi de bu iklimin özelliklerini taşımaktadır. Ancak kıyıya girintili çıkıntılı bir coğrafyası olan Ege Bölgesinin iç kısımlarında bu iklim tipi görünmemektedir.

Ayrıca Marmara Bölgesinde de her ne kadar Akdeniz iklimi görülüyor olsa da; Akdeniz iklimine oranla burada hava kış aylarında daha soğuk ve daha çok yağışlıdır hatta kar yağışı görülür. Bu iklime sahip toprakların bitki örtüsü maki bitki topluluklarından oluşur. Maki bitkilerinin içinde zeytin, defne, kekik, mersin gibi aromatik bitkiler bulunur.

Karadeniz İklimi

karadeniz iklimi

İsmini bulunduğu kıyılardan alan Karadeniz iklimi genellikle Kuzey Anadolu Dağlarının Karadeniz’i gören yamaçlarında görülür. Bu iklim tipinde tüm mevsimlerde hemen her zaman yağış vardır.

Doğu Karadeniz ve Batı Karadeniz Bölgeleri’nde en fazla yağış sonbahar aylarında düşerken; minimum yağış ise ilkbahar aylarında düşer. Bu bölgelerin yıllık ortalama yağış miktarı 2000 mm civarındadır ancak Doğu Karadeniz’de bu oran 2500’lere kadar çıkar. Orta Karadeniz’de ise en çok yağış kış aylarında düşerken; en az yağış yaz aylarında düşer.

Orta Karadeniz’in yağış miktarı ortalama 800 mm ile diğer Karadeniz bölgelerine oranla daha azdır. Karadeniz ikliminin doğal bitki örtüsü ormanlardır. Dolayısıyla ülkemizde en çok ormana Karadeniz Bölgesi’nde rastlarız. Daha yüksek yerlerde ise Alpin çayırlarına rastlanır.

Karasal İklim

karasal_iklim

Türkiye’de en geniş alanda görülen iklim tipi karasal iklimdir. Doğu Anadolu, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ve Marmara Bölgesinin bazı kesimlerinde görülen karasal iklim, Türkiye’de görülen en kurak iklim tipidir. İklimin kurak ve sıcak geçirilen zamanı yaz aylarıdır.

Kış aylarında ise soğuk bir hava ve kar yağışı hakimdir. Genel olarak en fazla yağışı ilkbahar aylarında alan karasal iklim bölgelerinde yağış yaz aylarında yok denecek kadar azdır. Bitki örtüsü bozkırdır. Karasal iklim her bölgede farklı özelliklerle kendini gösterir.

  • İç Anadolu Bölgesi: Ortalama yağış miktarı 300-400 mm civarında seyreden bölgede, kış sıcaklığı ortalama olarak 1-2 °C’dir. En sıcak ay 22 °C ile temmuz ayıdır.
  • Doğu Anadolu Bölgesi: Bölgede kış sıcaklığının ortalaması -7 °C civarındadır. Yaz aylarında ise ortalama sıcaklık 19 °C’yi geçmemektedir. Genel olarak yazlar kısa ve serin, kışlar uzun ve soğuktur. Bu bölge İç Anadolu Bölgesi’ne oranla bir miktar daha fazla yağış almaktadır. Bu durumda yükseltinin de etkisi göz ardı edilemez.
  • Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Bölgede kış aylarında don olaylarına pek rastlanmaz. Yaz aylarında ise çok yüksek derecelerde ve sıcak esintili, sıcak hava dalgası hâkimdir. Bunun en temel nedeni güneyden gelen sıcak rüzgârlardır. Bölgenin kış sıcaklık ortalaması 15 °C’lerde seyrederken; yaz sıcaklığı ortalaması 30-35 °C’lere kadar yükselir. Yağış ortalaması bakımından Doğu Anadolu bölgesi ile benzerlik gösterir. Yağış miktarı 400-700 mm civarındadır.
  • Trakya Bölgesi: Karasal iklim Marmara Bölgesinde yer alan Trakya’nın iç kesimlerinde de görülmektedir. En çok yağmuru ilkbahar ve sonbaharda alan bu bölgenin yaz mevsimi ortalama sıcaklığı 23-24 °C ‘dir.
Etiketler

Bilgi Tarifi

En kapsamlı Türkçe bilgiler sitesi. Hayvanlar, gezegenler, insanlar, tarih, bilim, ülkeler, uzay, doğa ve daha birçok konu hakkında ilginç bilgiler.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün