Sağlık

Siyanür Nedir? Siyanür’ün Etkisi ve Kullanım Alanları Nerelerdir?

Bir karbon ve ona bağlı üç azot içeren kimyasal bileşiklere siyanür ya da siyano grubu denir. Doğal yollarla da oluşabilen bu kimyasal madde, tarihte yüzyıllar önce özellikle savaşlarda zehirleyici etkisi nedeniyle kullanılmıştır. Yani siyanür, organik ve inorganik şekilde bulunabilir. Organik olanları nitril grubuna dahildir ve birçoğu zararsızdır. Bitkiler ve hayvanlar tarafından da üretilebilir. 

SİYANÜR ETKİSİ NEDİR?

Yüksek miktarda siyanür, vücudumuz için tehlike arz etmesine rağmen eser miktarda vücudumuzda ve çeşitli yiyeceklerin içinde bulunur. Vücutta depolanmaz, kanserojen değildir. Günümüzde en çok sigara dumanı ve yangınların dumanının solunması ile maruz kalınmaktadır. Siyanür kanda bulunan methemoglobin’e irreversible (geri dönüşümsüz) bir şekilde bağlanarak etkinlik gösterir. Bu özelliği kanın dokulara oksijen perfüzyonunu sağlayamaması sonucu hipoksi’ye ve sonuçta hipoksik şok ve ölüme neden olur. Oksijen mevcuttur fakat kanda taşınamaz. Vücut adeta oksijen havuzunda boğulur.

SİYANÜR ZEHİRLENMESİNDE NE YAPILIR?

Tedavide amaç zehirli maddenin zehirsiz başka bir metabolite çevrilmesidir. Bunun için öncelikle hastaya sodyum nitrit verilir. Bu madde methemoglobin’e siyanür ile yarışmalı olarak bağlanır ve siyanür bu sayede methemoglobin’e bağlanamaz. Daha sonra verilen sodyum tiyosülfat ise siyanür ile reaksiyona girerek tiyosiyanat oluşturur. Bu madde vücut için toksik değildir ve böbreklerden atılır.

SİYANÜR ZEHRİ NASILDIR?

Birçok siyanür türü zehirlidir. Siyanür anyon, elektron taşıma zincirinin dördüncü kompleksindeki sitokrom c oksidaz enzim inhibitörüdür. Bu protein içerisine demiri bağlar. Bu enzime siyanür bağlamak, sitokrom c’den oksijene elektron geçişini engeller. Bunun sonucunda elektron iletim zinciri bozulur ve hücre, enerji için ATP üretimini oksijen etkisi ile daha fazla gerçekleştiremez. Merkezi sinir sistemi ve kalp gibi oksijenli solunuma bağlı dokular kısmen etkilenir. Bu aynı zamanda histotoksik hipoksi örneğidir.

EN ZEHİRLİ SİYANÜR HANGİSİ?

En zehirli siyanür bileşeni gaz biçimindeki hidrojen siyanürdür ve solunması durumunda öldürücü etkiye sahiptir. Bu sebeple ek oksijen kaynağı ile oksijen tedariği sağlayan solunum cihazı, hidrojen siyanürle çalışırken uyarılmalıdır. Hidrojen siyanür, siyanür tuzu içeren bir solüsyona asit eklenerek elde edilir. Siyanürün alkalik solüsyonları daha güvenlidir çünkü bu tür, hidrojen siyanür gazına dönüşmez. Poliüretan yanması sonucu hidrojen siyanür açığa çıkabilir. bu sebeple poliüretanların ev ve uçak mobilyalarında kullanılması önerilmez. 200 mg kadar siyanür solüsyonu ya da katı siyanüre ya da 270 ppm gaz biçiminde siyanüre ağız yoluyla maruz kalmak birkaç dakika içerisinde öldürür.

Etiketler

Merve BAYRAM

Merve BAYRAM Kimdir?30 ekim’de Sinopda doğdu. Çocukluk yıllarını pek yaramaz 90’lı yıllarının sonuna kadar doyasıya yaşamış bir kişidir. Akrep burcudur ve çoğunlukla sessiz biridir. Hatta bu yüzdendir ki kendini yazarak ifade etmesine çok sever. Soğuk kış gününde kahve içerken kitap okumaya bayılan hatta yaz günü hep bunun hayalini kuran birisidir. Yazılarında Teknoloji, Hayvanlar, Genel Kültür, Sağlık kısacası her türlü konuya yer vermektedir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün