Genel Kültür

Budizm Hakkında Bilgi

Budizm Nedir?

Budizm, günümüzde en yaygın dinlerden biridir. Daha çok Doğu Asya bölgesinde görülür. Zamanla kuralları değişmiş ve farklı yorumlar eklenerek çok büyük bir değişim sürecinden geçmiştir. Ancak bütün bu değişmiş halleri de Budizm olarak kabul görür. Budizm, özellikle Türk toplumunda yanlış tanınabilir. Birisine Budist olduğunu söylerseniz “Buda’ya mı tapıyorsun?” sorusunun size sorulması ihtimaliniz çok yüksektir. Ancak Budizm’in Buda’ya tapmakla ilgisi yoktur. Budizm’in bu yanlış algısını kırarsak Budizm’in çok daha felsefi bir temel oluşturduğunu görebiliriz.

Siddhartha Gautama Buda Kimdir?

Öncelikle Buda tek bir insan değildir. Herkes Buda olabilir çünkü Buda’nın kelime anlamı ermiş, aydınlanmış olan demektir. Bununla beraber çoğu manastırda görülen Buda heykelleri, şişman olanlar Buda değil Budai’dir, ilk kendini topluma gösterip yeni bir inanç başlatan Buda Siddharta Gautama’ya aittir. Budai, bazı yerlerde gülen Buda olarak geçmesine rağmen Buda değildir. Mahayana Budizm’inde bir rehber (bodhisattva)dir. Bu heykeller büyük oranda Amitabha’ya da aittir. İslam ve Hıristiyanlık gibi dinlerin aksine direkt olarak Tanrı ile ilgili bir görüşü yoktur. Bunun yanında doğru davranış Buda’nın adımlarından gitmek olarak kabul edilebilir. Bunlar bilinç sahibi ve duyarlı olma, saf gerçeği görme, doğruyu söyleme, doğru dinleme gibi bazı adımlardan oluşur.

Nirvana Nedir?

Bu adımların yanında istek ve arzularımızı kısarak tatminsizlik ve mutsuzluktan kurtulabileceğimizi savunmaktadır. Bu sakinlik durumuna ulaşmayan Nirvana denir. Budist keşişler kadın ve erkek olarak beraber manastırlarda yaşar ve Nirvana’ya kişisel ya da toplumsal bir şekilde ermek gibi amaçlarla Buda’nın öğretilerini takip ederler. Bu öğretilerin en temeli “Beş Gerçek” ve “Sekiz Yol”dur. Bu beş gerçek şunlardır: hayatta herkes acı çekecektir, bu acının kaynağı arzulamaktır, arzuyu kesmek acıyı kesecektir, arzuyu kesmek için sekiz yolu izlemeliyiz. Sekiz yol ise: doğru görüş, doğru söz, doğru odaklanma, doğru çaba veya gayret, doğru eylem veya davranış, doğru amaç, doğru farkındalık ve doğru geçimden oluşmaktadır. Bu keşişler dışında Japonya gibi ülkelerin halkının bir kısmı da Budist’tir. Peki, bu kadar çok insanın inandığı bu din nasıl ortaya çıkmıştır?

Budizm Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Öncelikle Budizm’in ortaya çıkmasında önemli rol oynayan Hinduizm’den bahsedelim. Gautama Siddharta doğduğu zaman Hindistan’ın büyük bir çoğunluğu Hindu’ydu. Hindular sosyal sınıfları ve düzeni korumaya bağlı bir inanç sistemine sahiptir. Fakir bir ailede, orta seviyeli bir ailede veya soylu olarak doğman tamamen karma ile ilgilidir. Önceki hayatında kötü bir insansan yoksul, hasta, sakat doğup zor bir hayat geçirirsin. İyi isen zengin, bolluk içinde bir hayat geçirirsin. Ancak daha iyi bir konuma gelmek için o hayatında iyi biri olup mesleğini sonuna kadar iyi yapman ve sonraki hayatı beklemen gerekti. Bir prens olan Gautama Siddharta ve bazı filozoflar ise bunu sorguluyordu. Halkın fakirliği genç yaşlarına kadar ondan saklanmış ve ilk dışarı çıkışı onda fikir değişiklikleri yaratmış. Tahta geçmeyi bırakıp halka karışmış.

Hindu olmayan bazı gezer filozoflarla tanışıp, düşündü ve insanların bu mutsuzluğunun materyale çok bağlı olduklarından kaynaklandığını düşündü. Bir süre kendini aç, susuz ve fakir bırakıp meditasyon (derin düşünme) yaptı. Ancak bu tamamen yoksul durum onu aradığı sakinliğe ulaştırmamıştı. Sonrasında bir müzik öğretmeninin “Yayı çok germe, kopar; çok gevşetme, ses çıkmaz.” dediğini duydu. Son bir kez fikrini değiştirip durumun dengeyi yakalamak olduğunu anladı. İhtiyacından fazla ya da az onu tatminsizliğe götürebilirdi. Bu düşünceleri ve uzun süreli meditasyonları sayesinde aydınlanıp Nirvana’ya erdi. Sonrasında ise bunları diğer insanlarla paylaştı. Budizm’in çok fazla sınırlamaları ve kuralları vardı. Peki, neden bu insanlar Budizm’e inandı? Kesin bir cevabı olmadığı halde daha mutlu bir hayata sahip olmak için sonraki hayatı beklemektense şu anki hayatlarında bunu yapabileceklerine inanmak insanlara çekici gelmiştir yorumunu yapabiliriz. Yani, Hinduların Budist olması beklenebilir bir sonuçtur.

Budizm Felsefesi

MÖ 528 ve MÖ 281 arasında yer almış olan Orijinal Budizm (Vinaya Budizm’i), Budizm’in temel inançlarına inanmakla beraber bazı katı kurallara sahiptir. Kuralların sayısı toplamda iki yüz yirmi yedi olarak bilinmektedir. Bu kuralların bir kısmı günümüzde de mantık çerçevense giren kurallardır. Mesela, hala Budistlerin uyguladığı kurallardan biri canlılara saygı duymak ile ilgilidir. Hiçbir insan veya hayvan keşişin tüketimi, kullanımı için öldürüldüyse o yiyecek, kıyafet veya eşyayı kullanmak yasaktır. Örneğin, kasap insanların yemesi için bir hayvan öldürür. O hayvan senin yemen için öldürülmüş olduğu için tüketimi yasaktır. Ancak hayvanları öldürmeden elde edilen ürünler ve bitkiler tüketilebilir.

Bir diğeri ise, diğer insanlardan saklı bir şekilde senin ilgilendirmiyormuş gibi bir sorun, karışıklık çıkarmaktır. Bu kuralların yanında kılık kıyafet ile ilgili kurallar da vardır. Örneğin başka bir bireyin gözüne girmek için süslenmek, giyinmek, koku sürünmek, tahrik edecek kıyafetler giymek gibi. Bu nedenle Budistler hala bol, bacakları ve göğsü kapatan sarı, turuncu, kırmızı ve kahverenginde bulunan giysiler kullanırlar. Ancak uyması daha zor ve günümüzde çok mantıklı bulmadığımız bazı kurallar da vardır. Halını altı yıl kullanmadığın sürece yenisini almamak, ateş yakmamak, fakir ama minnettar insanların verdiği yemeği kabul etmemek, senden yüksekte oturan birine dhamma öğretmemek…  Dhamma’nın kelime anlamı  “doğal yasa” ve “gerçek” demektir. Birine dhamma öğretmek ise birine başkalarının mutluluğundan mutu olmayı öğretmek gibidir.

Budist Kimdir?

Budistler bir süre bu kurallara uysa bile Budizm’in Çin’e yayılmasıyla beraber bir sürü değişiklik başlamıştır. Daha rahat, az kurallı bir din isteyen Budistler, Budizm’e seremoniler, ayinler ve yeni figürler ekleyerek Orijinal Budizm’den çok uzak yeni bir Budizm yaratmışlardır. Bu değişimlere rağmen herkes Budist kabul edilir. Çünkü Buda’nın bir öğretisi kişinin dinine, geleneklerine, duyduklarına, ona öğretilenlere sorgulamadan inanmamasını. Deneyin, bir nedenle veya mantıkla bağlantısı var mı görün. Sonra inanın demiştir. Budistler Buda’nın sözlerinin sorgulayıp ve uygulayıp mantıklı bulmazsa uygulamadan devam edebileceği bir gerçektir. Bu nedenle Budizm dallara ayrılmaya ve değişmeye çok açık bir dindir. Hiçbir Budist diğer Budistlerin inançlarına hakaret etmez, saygı duyar. Bu dallar birbirinden oldukça farklı olmakla beraber günümüzde Orijinal Budizm’in yerini ondan sonra oluşmuş Budizm dalları almıştır.

Budizm Nasıl Yayıldı?

Bu iki Modern Budizm dalı göz önüne alınınca çoğumuzun aklına bir soru düşer. Neden Budizm Hindistan’da ortaya çıkmasına rağmen günümüzde yaygın olarak görüldüğü ülkeler arasında Hindistan bulunmamaktadır? Bu sorunun kesin bir cevabı olmamasına rağmen bazı olguları ele alarak mantıklı bir cevap bulabiliriz. Bu olgulardan bir tanesi Budizm ile Hinduizm’in benzer olmalarıdır. Orijinal Budistlerin yaptığı meditasyon ile Hinduların yaptığı meditasyon çok benzerdir. Bununla birlikte kullanılan dil gibi bazı faktörler ve dini görevler aynı olduğu zaman Budizm’in Hinduizm’den ortaya çıktığı gibi geri ona dönüşmüş olduğu söylenebilir.

Her ne kadar farklı dinler olsalar da oldukça benzerlik taşıyıp ikisi de aynı ülkede oldukça yaygın olunca birbirlerine karışmışlardır. Hatta Hinduizm’in Budizm’i yuttuğunu ve Buda’yı bir insandan tanrımsı bir figüre dönüştürdüğü söylenebilir. Bu tanrımsı figür meditasyon yaptığı esnada havada duran Buda’dır. Bu olaylar olurken Budizm keşişler sayesinde Doğu Aya’da yayılmış ve dallara bölünmeye başlamıştır. Böylece kaynağından farklı bir yerde popüler bir din haline gelmiştir. Bu kültür değişiminin de Budizm’in bu kadar değişime uğrama nedenlerinden biri olduğu söylenebilir.

Etiketler

Merve BAYRAM

Merve BAYRAM Kimdir?30 ekim’de Sinopda doğdu. Çocukluk yıllarını pek yaramaz 90’lı yıllarının sonuna kadar doyasıya yaşamış bir kişidir. Akrep burcudur ve çoğunlukla sessiz biridir. Hatta bu yüzdendir ki kendini yazarak ifade etmesine çok sever. Soğuk kış gününde kahve içerken kitap okumaya bayılan hatta yaz günü hep bunun hayalini kuran birisidir. Yazılarında Teknoloji, Hayvanlar, Genel Kültür, Sağlık kısacası her türlü konuya yer vermektedir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün